Yeterlilikler Çerçevesi

Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi

TYC

Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ); Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi ile uyumlu olacak şekilde tasarlanan; ilk, orta ve yükseköğretim dâhil, meslekî, genel ve akademik eğitim ve öğretim programları ve diğer öğrenme yollarıyla kazanılan tüm yeterlilik esaslarını gösteren ulusal yeterlilikler çerçevesini ifade etmektedir.

Milli Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu başta olmak üzere kamu kurum ve kuruluşları, işçi ve işveren sendikaları, meslek örgütleri ve ilgili sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği içerisinde, ulusal ve uluslararası uzmanlar ile akademisyenlerin katılımıyla hazırlanan “Türkiye Yeterlilikler Çerçevesinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” Bakanlar Kurulunun 2015/8213 sayılı Kararıyla 19 Kasım 2015 tarihli ve 29537 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Yönetmelik gereğince hazırlanan Türkiye Yeterlilikler Çerçevesine Dair Tebliğ ve eki Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi, 2/1/2016 tarih ve 29581 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Türkiye Yeterlilikler Çerçevesinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik doğrultusunda ülkemizdeki mevcut yeterliliklerin kapsamlı bir şekilde bir araya getirilmesi, yeterliliklerin kalitesinin artırılması, hayat boyu öğrenmenin yaygınlaştırılması ve sistemli bir şekilde desteklenmesi, ulusal ve uluslararası şeffaflığın ve tanınabilirliğin en üst düzeyde karşılanması ve toplumun tüm bireyleri için eğitim ve istihdam fırsatları yaratılması hedeflenmektedir.

 

TYÇ’nin Hedef ve İşlevleri

amaclar

TYÇ; kalite güvencesi sağlanmış bütün yeterliliklerin tanımlanacağı, sınıflandırılacağı ve böylelikle yeterlilikler arasındaki ilişkilerin belirleneceği, yeterliliklerin şeffaflığının ve tanınmasının sağlanacağı, hayat boyu öğrenmeyi destekleyecek bütünleşik tek bir yapı sunmaktadır.

TYÇ, 

a) Yeni yeterliliklerin geliştirilmesi,

b) Mevcut yeterliliklerin iyileştirilmesi,

c) Önceki öğrenmelerin tanınması,

d) Yeterlilikler arası yatay ve dikey geçiş olanaklarının belirlenmesi,

e) Yeterliliklerin uluslararası kıyaslanabilirliğinin sağlanması imkânı sunacaktır.

 

Paydaşlarla yapılan toplantılar, istişare süreçleri, TYÇ ile ilgili birçok politika ve strateji dokümanının incelenmesi, eğitim ve öğretim sistemi ile iş piyasasının özelliklerinin ve gereksinimlerinin belirlenmesi ve diğer ülkelerin yaşadığı deneyimler üzerine yapılan kapsamlı araştırmalar sonucunda TYÇ’nin temel hedefleri belirlenmiştir:Katılımcı, sürekli geliştirilebilir, yeniliklere açık ve değişime öncülük eden bir çerçeve olarak tasarlanan TYÇ’nin hedefleri şunlardır:

  • Yeterlilikleri tanımlamak, sınıflandırmak ve karşılaştırmak için açık ve tutarlı bir yöntem belirlemek.
  • Kalite güvencesi sağlanmış tüm yeterlilikleri (genel, meslekî, akademik eğitim ve öğretim programları ve diğer öğrenme ortamlarında kazanılan) kapsayan bütünleşik bir çerçeve sunmak.
  • Örgün, yaygın ve serbest öğrenme ortamlarında bireyin kazandığı yeterliliklerin tanınmasını sağlayacak biçimde yeterlilik sistemini sürekli iyileştirmek.
  • Tanımlanmış ve ölçülebilir yeterliliklere sahip, istihdam edilebilir donanımda bireyler yetiştirilmesine ve dolayısıyla işsizliğin azaltılmasına katkıda bulunmak.
  • Yeterliliklerden sorumlu ilgili kurum ve kuruluşlar ile iş dünyası ve sosyal paydaşlar başta olmak üzere ilgili tüm tarafların kurumsal işbirliğini geliştirmek.
  • Diğer ülke yeterliliklerinin Türkiye’de, Türkiye’deki yeterliliklerin yurtdışında tanınması için temel ölçütleri oluşturmak ve böylelikle karşılaştırma işlevi görmek.

 

TYÇ’nin Kapsamı

Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ), Türkiye’deki yeterliliklerin sınıflandırılmasını sağlayan bütünleşik tek bir yapı olarak, kalite güvencesi sağlanmış ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim dâhil, eğitim öğretim programları ve diğer öğrenme yolları ile kazanılan tüm yeterlilikleri kapsayacak şekilde tasarlanmıştır.

Başka bir ifadeyle TYÇ’nin, her düzeydeki tanımlı ve sıralı okul eğitiminin yanı sıra iş yerlerinde veya diğer yaygın ve serbest öğrenme ortamlarında, deneyime dayalı öğrenme ve bağımsız bireysel öğrenme sonucu elde edilen bütün yeterlilikleri kapsayacak biçimde tasarlanmıştır. TYÇ özel gereksinimli bireylerin öğrenme kazanımlarının uygun biçimde tanınmasını sağlayacak yeterliliklerinin geliştirilmesine de olanak sağlamaktadır.

TYÇ; Millî Eğitim Bakanlığının yetki ve sorumluluğundaki eğitim ve öğretim yeterlilikleri, 5544 sayılı Kanun kapsamında Mesleki Yeterlilik Kurumu sorumluluğundaki yeterlilikler, Yükseköğretim kurumlarının yetki ve sorumluluğundaki eğitim ve öğretim yeterlilikleri başta olmak üzere diğer sorumlu kurumların yetki ve sorumluluğundaki yeterlilikleri de içermektedir. Ülkemiz iş piyasasında şu anda var olan ve gelecekte gereksinim duyulacak birçok meslekî yeterlilik TYÇ kapsamında yer alacaktır.

 

Türkiye Yeterlilikler Çerçevesinin Tasarımı

tasarim-2

Ülkemizde eğitim ve iş dünyasında yaygın olarak bilinen ve kullanılan birbirinden oldukça farklı yeterlilikler bulunmaktadır. Farklı yaklaşımlarla hazırlanmış olan bu yeterlilikleri, bütünleşik bir çerçeve içerisine dâhil etme ve tek bir yapı oluşturma hedefi, TYÇ tasarımının çıkış noktasıdır.

TYÇ, seviye ve seviye tanımlayıcılarından oluşan bir yapıya sahiptir. Seviyeler, seviye tanımlayıcıları aracılığıyla tanımlanmakta ve yeterlilik türleriyle desteklenmektedir. Yeterlilik türleri ise, yeterlilik türü belirleyicileriyle tanımlanmaktadır. Seviye tanımlayıcıları ve yeterlilik türü belirleyicileri, bütünleşik bir araç grubu oluşturmakta; böylelikle her türlü yeterliliği tanımlayabilen esnek bir yapı sunulmasının yanı sıra her türlü öğrenme kazanımı grubu için uygun yeterliliğin geliştirilebilmesini destekleyecek bir tasarım olanağı sağlanmaktadır.

 

 Seviyeler ve Seviye Tanımlayıcıları

tasarim-3

TYÇ sekiz seviyeden oluşan bir yapıda tasarlanmıştır. TYÇ'de her seviye, söz konusu seviyedeki yeterliliklerin sahip olduğu ortak öğrenme kazanımlarına göre tanımlanmıştır. Her seviyeyi bilgi, beceri ve yetkinlikler açısından tanımlayan öğrenme kazanımlarına ilişkin tanımlar dizisi, seviye tanımlayıcısı olarak adlandırılmakta ve seviye tanımlayıcıları, TYÇ’nin çekirdeğini oluşturmaktadır. Seviye tanımlayıcıları, TYÇ içerisindeki diğer tüm yapı ve araçlar için temel sağlamaktadır.

Seviye tanımlayıcıları, ilgili seviyeye ilişkin öğrenme kazanımlarını tanımlamak, yeterliliklerin ait olduğu seviyeyi belirlemek ve TYÇ’yi uluslararası/bölgesel yeterlilik çerçevelerine referanslamak için kullanılan araçtır.

 

Yeterlilik Türleri

TYÇ geliştirme sürecinde yapılan incelemelerde, sadece seviye yapısı kullanılmasının etkili bir sınıflandırma yapılmasını güçleştireceği öngörülerek seviye yapısının yanı sıra çeşitli yeterlilik türlerinin belirlenmesine ve kullanılmasına karar verilmiştir.

Yeterlilik türü; TYÇ’nin aynı seviyesinde yer alan ve işlevleri, öğrenme kazanımları, kredi değerleri veya genel, meslekî ve akademik yönelimleri açısından benzerlik gösteren yeterliliklerin sınıflandırıldığı yeterlilik gruplarını temsil etmektedir. Yeterlilik türleri, belirli bir öğrenme alanıyla ilişkili değildir. Yeterlilik türleri, aynı seviyede yer alan ancak işlevleri, öğrenme kazanımları, kredi değerleri ve/veya yönelimleri açısından önemli farklılıklar gösteren yeterliliklerin birbirinden ayırt edilmesine olanak sağlamaktadır. Yeterlilik türlerine; 5. seviyede Ön Lisans Diploması ve 5. Seviye Meslekî Yeterlilik Belgesi; 4. seviyede ise Meslekî Ortaöğretim Diploması ve Ustalık Belgesi örnek verilebilir.

 

Türkiye Yeterlilikler Çerçevesinin Yönetim Yapısı

TYC kurulu

Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ)’nin oluşturulması, geliştirilmesi ve güncelliğinin korumasına ilişkin işlemler 5544 sayılı Kanunun 23/A maddesi uyarınca, Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) tarafından yürütülmektedir.

MYK, Bakanlar Kurulunun 2015/8213 sayılı Kararıyla 19 Kasım 2015 tarihli ve 29537 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Yeterlilikler Çerçevesinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri doğrultusunda TYÇ’nin geliştirilmesi ve uygulanmasına yönelik tüm işlemleri Milli Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu başta olmak üzere kamu kurum ve kuruluşları, işçi ve işveren sendikaları, meslek örgütleri ve ilgili sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği içerisinde gerçekleştirmektedir.

Bahse konu yönetmelik ile TYÇ’ye ilişkin faaliyetlerin yeterliliklerden sorumlu kurumlar arasında etkin işbirliği bağlantıları kurularak yürütülmesi için TYÇ Koordinasyon Kurulu, TYÇ Kurulu ve TYÇ İstişare Meclisi olarak adlandırılan danışma, karar ve uygulama birimlerinin oluşturulması hüküm altına alınmıştır.

Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi Kordinasyon Kurulu

Millî Eğitim Bakanlığı Müsteşarı, Yükseköğretim Kurulu Başkanı veya görevlendireceği Yükseköğretim Kurulu Başkan Vekili ve Meslekî Yeterlilik Kurumu Başkanından oluşan TYÇ Koordinasyon Kurulu; TYÇ ile ilgili tüm konularda üst düzey karar alma merciidir. TYÇ Koordinasyon Kurulu; TYÇ ile uygulamaların izlenmesini ve değerlendirilmesini, sorumlu kurumlar arasında işbirliğini ve TYÇ’ye yönelik ulusal ve uluslararası istişarelerin koordinasyonunu sağlamakla görevlidir.

Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi Kurulu

Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi Kurulu; TYÇ ile ilgili tüm teknik çalışmaları yürütmek ve TYÇ Koordinasyon Kuruluna sunmakla görevlidir.